Saved by the Bell (7) – Rocking Robin

Het is weer tijd om de serie over Love Wins op te pakken. Vandaag een nieuwe post, over hoofdstuk 6: “There are rocks everywhere”.

Tijdens het lezen van het boek en het schrijven van de blogposts valt me op dat ik steeds nadenk over of ik het eens ben met wat Rob Bell zegt. Past dit wel binnen mijn religieuze belevingswereld, bij hoe ik geloof dat de wereld in elkaar zit? Op zich is daar niets mis mee, behalve als ik veroordelende gevoelens krijg en mijzelf vragen stel over de christelijkheid van de schrijver. Ik wil proberen in de resterende posts over Love Wins, naast het geven van een beschrijving, aan te geven wat me raakt in het boek, en waarom, zonder daar per sé gelijk  een waarde oordeel aan te geven. Geen idee of het me lukt, maar ach, als je het niet probeert……

Om gelijk maar met de deur in huis te vallen: ik werd positief geraakt door dit hoofdstuk. Rob Bell schrijft hele mooie dingen. Laat me uitleggen wat ik mooi vind. De titel van het hoofdstuk verwijst naar het verhaal over Mozes in Exodus 17. Het volk Israel heeft dorst en klaagt bij Mozes. God zegt tegen Mozes dat hij met een stok op een rots moet slaan en belooft dat er dan water uit zal komen. En zo gebeurt. Dan citeert Bell Paulus in 1 Korinthe 10: ” En ze aten allemaal hetzelfde geestelijke voedsel 4 en dronken allemaal dezelfde geestelijke drank. Ze dronken uit de geestelijke rots die hen volgde – en die rots was Christus. ” (NBV). Volgens Bell is er een energie in de wereld, die door de hele schepping heen klopt (als een hart dat klopt), de schepping onderhoudt, en ervoor zorgt dat het intact blijft. Veel tradities noemen het een onpersoonlijke kracht, maar Bell laat zien dat het in de Bijbel juist een persoon is: het Woord van God werd een mens van vlees en bloed (Zie ook Joh. 1:14: Het Woord is mens geworden en heeft bij ons gewoond, vol van goedheid en waarheid, en wij hebben zijn grootheid gezien, de grootheid van de enige Zoon van de Vader. (NBV)).

Dit is een mysterie. De vraag is: geloven we alleen wat we kunnen zien en begrijpen of geloven we dat er “meer” is?

Het punt dat Bell wil maken in dit hoofdstuk is dat alles draait om Jezus en dat wij als christenen Jezus teveel in een hokje hebben gestopt. Jezus openbaart zich op allerlei manieren en er is niet 1 “Stappenplan” dat kan maken dat iemand bij Jezus kan gaan horen. Dit deed me denken aan verhalen die ik wel eens gelezen heb over moslims die in een droom Jezus zagen, zonder dat iemand hen verteld had over Hem. Wij zijn inderdaad teveel geneigd Hem in een hokje te stoppen. We willen structuur, zwart-wit denken en een stappenplan, zodat we zeker weten of iemand “behouden” is. De vraag is of dat altijd wel zo zwart-wit te stellen is. Ik denk dat we nog verbaasd zullen staan wat voor mensen we tegen zullen komen in de hemel.

Centraal punt in dit hoofdstuk is pag. 155, 2e alinea. Bell praat over wat de betekenis is van de woorden van Jezus dat Hij de weg, de waarheid en het leven is en dat niemand tot de Vader komt dan door Hem. Deze woorden zijn op verschillende manieren te benaderen, van heel exclusief (iedereen die niet op de gedefinieerde manier gelooft, hoort er niet bij), tot heel inclusief (als je hart maar goed is). Ik citeer: “And then there is an exclusivity on the other side of inclusivity. This kind insists that Jesus is the way, but holds tightly to the assumption that the all-embracing, saving love of this particular Jesus the Christ will of course include all sorts of unexpected people from across the cultural spectrum.” Hier geeft hij dus aan dat hij gelooft dat de liefde van Jezus zo groot is dat er meer mensen “bij horen” dan wij voor mogelijk kunnen houden. Let op dat Bell hier niet zegt dat iedereen uiteindelijk bij God komt!

Belangrijk is ook pag. 158: “People come to Jesus in all sorts of ways. Sometimes people bump into Jesus, they trip on the mystery, they stumble past the word, they drink from the rock, without knowing what or who it was. This happened in the Exodus, and it happens today. The last thing we should do is discourage or disregard an honest, authentic encounter with the living Christ. He is the rock, and there is water for the thirsty there, werever there is”.

Er zijn dus vele manieren waarop mensen bij Jezus komen. Niet, zoals sommige groepen doen, maar 1. Bell wil voorkomen dat groepen mensen Jezus claimen voor zichzelf. Niemand heeft het alleen recht op Hem. Het is niet een vereiste in een kerkdienst je hand op te steken en na een uitnodiging naar voren te komen, zodat er met je gebeden kan worden. Wat een heerlijke vrijheid, “There are rocks everywhere!” God wil graag dat alle mensen bij Hem komen, en Jezus is daarin het centrale punt, de Weg, de Waarheid en het Leven.

Ik heb genoten van dit hoofdstuk!

De foto heb ik zelf genomen bij Tauranga in Nieuw-Zeeland. Copyright voorbehouden.

Saved by the Bell (6) – Live and let die

Na een paar weken van problemen met de laptop en drukte rond werk en lekker weg met de family ben ik nu weer online, met een nieuwe laptop. Eindelijk kan ik dus weer wat verder bloggen. Hieronder het vervolg van de blogserie over Love Wins, het controversiele boek van Rob Bell:

Hoofdstuk 5 (Dying to live) is een kort hoofdstukje, dat ook nog eens kort kan worden samengevat. Vandaag dus een wat kortere post.

Rob Bell gaat in op alle manieren waarop in de Bijbel de dood en opstanding van Jezus wordt uitgelegd:

  • Jezus is voor onze zonden gestorven, door zichzelf als offer te geven (Hebr. 9) – offercultuur;
  • Door Jezus heeft God alles met Zich verzoend (Col. 1) – relaties;
  • We zijn gerechtvaardigd, door genade door geloof in Jezus – juridische termen;
  • Jezus heeft de dood vernietigd, deze overwinning heeft de wereld overwonnen (2 Tim. 1) – oorlogstermen;
  • We hebben verlossing door Zijn bloed (in Engels: redemption, Ef. 1) – financiele termen
De vraag die Bell hierbij stelt is: welke van deze  uitleggingen kloppen? Hij zegt: allemaal! De schrijvers van de boeken in de Bijbel zochten naar termen die het overweldigende gebeuren aan het kruis konden verklaren. Daarbij zochten ze naar vergelijkingen die aan zouden sluiten bij de lezers. Ik denk dat Rob Bell hier helemaal gelijk heeft. We zoeken zo vaak naar wat het juiste is, en willen graag 1 uitleg horen. Maar we vergeten dat het werk van God zo machtig is dat het al deze elementen in zich draagt. Zo rijk is het verhaal dat God schildert. Bell zegt ook dat in de eerste 1000 jaar in de kerkgeschiedenis de metafoor van de overwinning in de oorlog de dominerende uitleg was. Hier zou ik (wederom) graag wat referenties zien. Ik wil het graag geloven, maar de scepticus in mij wil graag wat bewijs zien.
In het 2e deel van het hoofdstuk legt hij de nadruk op wat er gebeurde toen Jezus opstond uit het graf. Dit principe van dood gaan en weer levend worden zit al sinds de schepping in de wereld opgesloten. Een zaadje bijvoorbeeld, moet in de grond gestopt worden, voordat er nieuw leven uit kan ontstaan. Wij eten groente en planten, die dood hebben moeten gaan, zodat wij kunnen leven. Zo moest Jezus ook dood, zodat wij konden leven.
In Johannes, zo legt Bell uit, wordt gesproken over de wonderen die Jezus deed. In elk geval bij Zijn 1e en 2e wonder vermeldde Johannes dat ook. Als je doortelt, is het 7e wonder van Jezus, in elk geval zoals in Johannes vermeld, de opwekking van Lazarus uit de dood. Zeven is een belangrijk getal in de Bijbel. Het begint al in Genesis 1, 7 dagen schepping. Maar er is 1 wonder “extra” in Johannes. In hoofdstuk 20 staat Jezus op uit de dood, in een tuin. Dit is een duidelijke verwijzing naar Genesis 1, het begin van leven, in een tuin! En het is het 8e wonder, op de 1e dag van de nieuwe week. De 1e dag van de nieuwe schepping!
Dit was weer een mooi hoofdstuk. Het is mooi om er weer bij bepaald te worden dat er niet 1 beeld is dat het offer van Jezus aan het kruis beschrijft. En het beeld van iets dat dood moet gaan om weer leven te geven, raakte me. Maar toch heb ik het gevoel dat de beschrijving wat oppervlakkig is. Er is veel meer dan alleen de cirkel van dood die leven brengt. Dat heeft te maken met de verwijdering van zonde en schuld, met de overwinning over “het kwaad”.

Saved by the Bell (4) – when hell freezes over?

Vandaag het derde hoofdstuk van Love Wins, dat simpel getiteld is: “Hell”.

Gelijk maar even een kritische noot kraken. Rob Bell haalt nogal eens Bijbelteksten aan, maar ook ideeën, maar nergens doet hij aan bronvermelding. Hij vermeldt nog wel regelmatig het bijbelboek en hoofdstuk. Het ontbreken van enige referentie naar bronnen gaat irriteren, in elk geval bij mij. Ik wil graag weten waar iemand zijn ideeën vandaan heeft en dat maakt Bell onmogelijk. Jammer! Ik herinner me het boek “Pagan Christianity” van Frank Viola, dat ik in de eerste, in eigen beheer gepubliceerde versie gelezen heb. Daar was regelmatig de helft van de pagina gevuld met bronvermeldingen. Heerlijk! Zo zie je waar de schrijver ideeën heeft opgedaan en kan je zelf nog onderzoek doen. Zo hoort het, wat mij betreft.

Dan de inhoud van het hoofdstuk zelf. Rob Bell begint met het bespreken van de verzen in de Bijbel waar het woord “hel” genoemd wordt. Hij geeft aan dat het letterlijke woord hel niet genoemd wordt. De termen zijn “sheol”, “gehenna” en “tartarus”. Sheol en tartarus verwijzen volgens Bell allemaal naar een soort “onderwereld”, maar hij zegt dat de Joden niet erg duidelijk waren over wat dat dan betekende. Bell beschrijft dat het woord “gehenna” komt van  het dal van Hinnom, waar de vuilstortplaats van de stad Jeruzalem zou zijn geweest (hier mist bijvoorbeeld een bronvermelding), waar een continue vuur brandde om het vuil te verbranden. Vervolgens zegt hij: “So the next time someone asks you if you believe in an actual hell, you can always say: “Yes, I do believe that my garbage goes somewhere”.” Leuke grap, maar hiermee los je het “probleem” van de hel niet op. Daarnaast is het maar de vraag of zijn uitleg van gehenna klopt (daarom zou ik graag de bronvermelding zien). Onder andere in de blog “Jesus Creed” zegt theoloog Scott McKnight: “That place, the Valley of Hinnom where there was an idolatrous high place called Topheth, was the notorious place of death and idolatry and fire and judgment, but it was not the town dump of Jerusalem. To use Gehenna for Jesus was to use a metaphor for divine judgment and destruction.” Dit ben ik op andere plekken ook tegengekomen. Voor mij is dit toch een misser(tje). Wat ik verder mis, is een uitgebreidere bespreking van plekken in bijv. Openbaring waar de Bijbel verwijzingen naar oordeel en hel heeft. Ik was erg benieuwd hoe Rob Bell dit uit zou leggen, maar verder dan een korte verwijzing naar Openbaring 20 komt hij niet.

Dan beschrijft Bell hoe wij een hel op aarde creëren, onder andere verwijzend naar Rwanda, waar hij zelf is geweest. Net als in het vorige hoofdstuk over de hemel stelt hij dat de hel al op aarde kan beginnen. Hij gebruikt zijn voorbeelden om duidelijk te maken dat God ons geeft wat we willen en als dat hel is, dan kunnen we dat krijgen.  Hier schiet Bell wat mij betreft uit de bocht, want de kinderen in Rwanda, om maar een voorbeeld te noemen, hebben niet om deze hel gevraagd.

Vervolgens vertelt hij het verhaal van de rijke man en de arme Lazarus (zie Lucas 16:19-31). De moraal van het verhaal, zegt Bell, is dat de rijke man zelfs in zijn dood nog gediend wilde worden. Hier geeft hij een interessant inzicht, waar ik zelf nog nooit over gedacht had. Alleen, wat hij een beetje mist, is dat Abraham zegt: “Bovendien ligt er een wijde kloof tussen ons en jullie, zodat wie van hier naar jullie wil gaan dat niet kan, en ook niemand van jullie naar ons kan oversteken.” (vers 26) Bell gaat hier op de toer van het sociale evangelie (op zich niet erg, want dat was zeker onderdeel van Jezus’ prediking), waar iedereen gelijk is en we voor elkaar moeten zorgen. Hij heeft natuurlijk helemaal gelijk dat we als volgelingen van Jezus geroepen zijn tot “menselijke solidariteit”.

“There is hell now, and there is hell later, and Jesus teaches us to take both seriously.” Daar ben ik het wel mee eens, maar wat mij betreft heeft Bell nog niet duidelijk zijn standpunt over de toekomstige hel naar voren gebracht.

Dan beschrijft Bell hoe Jezus sprak over oordeel en straf. Hij plaatst het in de context van het Joodse volk dat Jezus zag als degene die hen zou bevrijden van de Joden. Verder laat hij zien dat Jezus sprak tegen de mensen die al “binnen” waren, om hen te waarschuwen dat hun gedrag de liefde van God moest laten zien aan de wereld.

Op de volgende pagina’s laat hij zien dat er ook herstel is na oordeel. Als eerste voorbeeld noemt Bell Sodom en Gomorra. In Ezechiel 16:55 wordt geprofeteerd over het herstel van Sodom.

In het NT staan een paar passages (zoals 1 Kor. 5:3-5) waar gesproken wordt over het overleveren van mensen aan de duivel “opdat de geest behouden zal worden op de dag van de Heere Jezus.” (Herziene Statenvertaling). Met andere woorden; uiteindelijk zal dit leiden tot zuivering, herstel van deze persoon. Hier lijkt Bell in de richting te gaan van het vagevuur, waar mensen gereinigd worden en uiteindelijk toch bij God mogen komen.

Ook aan het eind van het hoofdstuk lijkt Bell aan te geven te geloven in het vagevuur, waar hij aan de hand van het stukje over de schapen en de bokken (Matt. 25:32 en 33) een aantal Griekse woorden uit de grondtekst (aion, kolazo) en een Hebreeuws woord (olam) uitlegt. Hij geeft aan dat deze woorden vaak als eeuwig in de zin van oneindig worden uitgelegd, maar is het daar niet mee eens.

Bell concludeert dat we een woord nodig hebben om het grote, verschrikkelijke kwaad dat komt van de geheimen diep in ons hart tot aan de gigantische, maatschappij-brede ineenstorting en chaos die veroorzaakt wordt als we niet op Gods manier in Gods wereld leven. Voor die situatie zou “hel” een goed woord zijn. Mijn conclusie is dat ik het daarmee eens ben. Maar mijn conclusie gaat verder. Bell lijkt zich hier uit te spreken voor een standpunt waarin de hel al hier op aarde is, en voor het vagevuur. Mijn bezwaar is dat het overal “lijkt” alsof hij zich ervoor uitspreekt, hij wordt nergens concreet en zegt nergens duidelijk waar hij staat. Op deze manier gaan mensen standpunten proberen te raden, en dat is een slecht ding. Het is goed als mensen uitspreken waar ze staan.

Ik ben wel enthousiast over de manier van schrijven van Rob Bell, beeldend en filosofisch. Maar filosofen willen ook wel eens teveel met hun hoofd in de wolken blijven. Ik blijf benieuwd en zoeken naar antwoorden.

Links met andere reviews over Love Wins

In afwachting van de bespreking van het 3e hoofdstuk van Love Wins, op verzoek een klein overzichtje van andere blogs die het boek bespreken.

Jesus Creed van Scott McKnight: http://www.patheos.com/community/jesuscreed/2011/04/01/exploring-love-wins-1/ (volgende delen zijn op deze blog ook te vinden.

http://blog.tonyj.net/2011/03/what-robbell-might-be-missing-in-lovewins/

http://www.reclaimingthemind.org/blog/2011/04/bell%E2%80%99s-hell-and-the-destiny-of-those-who%E2%80%99ve-never-heard-of-jesus/

Dit is hilarische review: http://donmilleris.com/2011/04/01/my-review-of-love-wins/

Mocht jij nog een paar lezenswaardige commentaren weten, voeg ze dan toe in de comments. Mijn bespreking van Hoofdstuk 3 (over de hel) zal nog even een paar dagen op zich laten wachten. Verantwoordelijkheden en afspraken “in real life” laten zich even gelden.

Tot later!

Saved by the Bell (3) Here, there and everywhere

Hoofdstuk 2 van het boek heet “Here is the new there” en gaat over de hemel.

Het hoofdstuk begint met een verhaal over een schilderij dat de in christelijke kringen bekende scene laat zien van een kloof met vuur en aan weerszijden een “mooie” en een “nare” kant. Over de kloof ligt een kruis waar mensen overheen lopen van de ene naar de andere kant, natuurlijk vooral naar de “mooie”.  Rob Bell beschrijft een gesprek dat hij had met zijn zus, waarin zij aangeeft dat ze als kind de bibbers kreeg van het schilderij. Het schilderij laat de bekende opvatting zien dat we op weg zijn naar een plek waar het beter is, de hemel. En die hemel is ergens anders.

In korte beelden laat Bell zien hoe we denken dat de hemel zal zijn. Een van de beelden die hij beschrijft is van de “eeuwige aanbiddings dienst in de hemel”, oftewel eeuwig liedjes zingen voor Jezus. Ik moet daar zelf altijd erg om lachen, omdat ik zelf ook niet geloof dat het leven bij God alleen maar daaruit zal bestaan.

Als het over de hemel gaat, is natuurlijk de vraag wie er wel en niet zullen zijn. Hij vertelt een verhaal over een voorganger die een vrouw vertelt dat de hemel zo heerlijk is dat ze haar dierbaren daar niet zal missen. Een reactie die mij ook altijd verwart, verbaast en irriteert.

Om meer over de hemel uit te leggen gebruikt Bell het gesprek tussen Jezus en de rijke jonge man als kapstok. De man vraagt: Wat moet ik doen om eeuwig leven te krijgen? Dat is vaak in ons christelijke leventje de belangrijkste vraag. Zorg voor armen, gerechtigheid, milieu etc. is altijd ondergeschikt, zegt Rob Bell. Ik ben het daar maar gedeeltelijk mee eens. De laatste jaren zie je dat christenen zich wereldwijd juist steeds meer bewust worden van de maatschappelijke verantwoordelijkheid die wij juist vanuit ons geloof hebben. In het kader van deze blogpost voert het te ver om de hele uitleg van het verhaal te geven. Dat zou een hele post op zich zijn.

Maar naar aanleiding van dit verhaal grijpt Bell terug op profetieën uit het Oude Testament over de hemel. Hij laat zien dat de hemel die daar beschreven wordt, aardig lijkt op….. de aarde! Maar dan getransformeerd, vernieuwd! De oude profeten, en Jezus-zelf, waren zich ervan bewust dat God al vanaf het begin op zoek was naar partners om voor de aarde te zorgen. De bedoeling is dat de aarde vrijkomt van alle vernietigende en afbrekende krachten en dat wij als mensen dan weer als partners met God kunnen samenwerken. Jezus leerde ons ook dat hoe we nu leven, zijn effect zal hebben op ons leven dan!

Bell geeft aan dat hij wel degelijk in een oordeel van God gelooft. God zal al de “slechte dingen”, oorlog, verkrachting, hebzucht, etc. in het oordeel brengen en er een eind aan maken. Hij wordt er vaak van beschuldigd een universalist te zijn, maar krijg ik een indruk dat hij dat niet is. Alleen hangt het er van af hoe hij het oordeel verder uit gaat werken.

Aan de hand van joodse betekenissen van woorden laat Bell zien dat het eeuwige leven, de hemel, nu al begint, als we met God leven: “To say it again, eternal life is less about a kind of time that starts when we die, and more about a quality and vitality of life lived now in connection to God.” Dit wordt ook wel het Koninkrijk van God genoemd, dat er al is, maar toch ook weer niet.

Het valt me steeds meer op dat Bell beeldend beschrijft. Daarmee sluit hij op zich wel aan bij de Bijbel, waar veel in beelden gesproken wordt. Kijk maar naar Jezus met Zijn gelijkenissen. Toch heb ik zelf het gevoel dat ik nog niet helemaal de vinger kan krijgen achter wat Rob Bell bedoelt en waar hij staat. Maar misschien wil ik dat wel te graag. Ik denk dat er in de loop van het boek meer duidelijk zal worden. Het volgende hoofdstuk gaat over de hel. Ik ben benieuwd.

Saved by the Bell (2) – Flat tires

Deel 2 van mijn serie Saved by the Bell gaat over hoofdstuk 1 van het boek “Love Wins” van Rob Bell, getiteld “What about the flat tire”. Gisteren op Twitter meldde ik al, dat ik een samenvatting van twee A4-tjes geschreven had over dit hoofdstuk. Dat is natuurlijk veel te lang voor een blog, dus ik zal me beperken, al wordt het lastig!

Het hoofdstuk begint met een anekdote die tekenend is voor hoe bekrompen christenen kunnen denken. In de kerk van Bell was een paar jaar geleden een kunst tentoonstelling n.a.v. van een prekenserie over vredestichting. Ik citeer: “One woman included in her work a quote from Mahatma Gandhi, which a number of people found quite compelling. But not everyone. Someone attached a piece of paper to it. On the piece of paper was written: “Reality check: He’s in hell.”

Dit verhaal is de opmaat naar een hoofdstuk vol vragen. Eerlijke vragen, die gesteld kunnen worden over eeuwige straf, hoe we weten of iemand in de hemel of de hel is, over of er echt een klein, select gezelschap is die het “redt”, en hoe die selectie plaatsvindt.

In het hoofdstuk gaat Rob Bell in op vragen over “accountability” (het principe dat kinderen vanaf een bepaalde leeftijd verantwoordelijk zijn voor wat ze geloven), zijn er “toelatingseisen” voor de hemel (zondaarsgebed, gedoopt worden, lid worden van een kerk), en de consequenties van deze redeneringen.

Stukje bij beetje pelt Bell alle lagen van vanzelfsprekendheid af die we hebben opgesteld rondom hemel, hel en de vraag wanneer we “gered” zijn. Hij gaat ook in op het principe dat het gaat om het hebben van een persoonlijke relatie met Jezus, een begrip dat als zodanig niet in de Bijbel voorkomt. Bell vraagt zich ook af of het alleen maar belangrijk is of iemand aan de toelatingseisen (wat die dan ook mogen zijn) voldaan heeft, of dat het ook consequenties moet hebben voor zijn leven. En,  om welke Jezus gaat het? Er bestaan zoveel (verstoorde) beelden van Jezus, dat we vaak niet meer zien wie Jezus echt was. Christenen claimen altijd dat ons geloof geen religie is, omdat we niets hoeven doen, omdat God alles al gedaan heeft door Jezus. Maar als dat zo is, en altijd wordt gezegd dat alles wat we moeten doen, is accepteren, belijden en geloven; zijn dat niet ook werkwoorden?

Dit hoofdstuk vond ik uitdagend om te lezen. Rob Bell stelt hier eigenlijk alleen maar vragen, zonder direct de antwoorden te geven. Hierdoor laat hij en passant zien wat de consequenties zijn van de stellingen die we als christenen zo makkelijk innemen. Soms is het geloof niet zo zwart-wit als wij denken dat het is. Vanochtend vertelde ik nog aan P.M. dat het mij eigenlijk niet uitmaakt waar dit boek op uitkomt. Het belangrijkste aan dit boek is dat het me uitdaagt en vragen opwerpt die we soms liever uit de weg gaan.

Maar hoe zat het nou met die platte band? Die kwam terug in de vraag: “What if the missionary gets a flat tire”? Gaan er dan mensen naar de hel, omdat de zendeling niet bij het dorpje kwam waar de mensen nog nooit over Jezus hadden gehoord?

Om met theoloog en radio-host Steve Brown te spreken: “You think about that”.

* de foto van de platte band is overgenomen on Creative Commons license, van “Afroswede”.

** de foto van de ui is overgenomen onder Creative Commons license, van “findingthenow”.